De oorzaak voor het verschil in schoolprestaties tussen jongens en meisjes zou ‘m zitten in de hersenontwikkeling. ‘Een jongen loopt gemiddeld 1,5 jaar achter op zijn taalontwikkeling ten opzichte van een meisje’, vertelde Louis Tavecchio, emeritus hoogleraar pedagogiek, onlangs in de Volkskrant, en drukte me daarmee nog maar eens met mijn neus op de feiten.

Aanleiding voor dat artikel en alle andere media-aandacht voor het verschil in ontwikkeling tussen de seksen, was een pleidooi van de christelijke schoolbesturen voor gescheiden lessen voor jongens en meisjes. ‘Meisjes zijn meestal beter in taal. Als jongens zich in dat vak alsmaar met meisjes vergelijken, kan dat heel ontmoedigend zijn,’ aldus voorzitter Wim Kuiper van die Besturenraad in Trouw.

Hoewel ik uiteraard het beste voor mijn zonen wil, en natuurlijk voorstander ben van een goed schoolklimaat en dito –systeem dat ervoor zorgt dat zij de prestaties kunnen behalen die binnen hun mogelijkheden liggen, geloof ik niet dat gescheiden lessen daarin thuishoren. Behalve sekse hebben ook leefmilieu, etniciteit en het opleidingsniveau van de ouders invloed op de prestaties van kinderen. Waarom zou je ze dan juist op grond van sekse van elkaar scheiden?

Een paar maanden geleden bracht ik op verzoek van het magazine Slow Management een bezoek aan de vernieuwende basisschool Wittering.nl in Rosmalen. De school is een alternatief voor de eenheidsworstenfabriek die het traditionele onderwijs volgens sommigen is. Er zijn geen klaslokalen, en de leerlingen zijn dan ook niet verdeeld in groepen met één leerkracht aan het hoofd die met de methode in de hand alle kinderen als één homogene groep hetzelfde dient bij te brengen.

Op Wittering.nl (de toevoeging .nl verwijst naar de rol van moderne communicatiemiddelen op de school) stellen kinderen hun eigen dagprogramma samen en werken aan kernconcepten zoals macht, energie en communicatie. Hoewel vernieuwend onderwijs bij sommigen negatieve associaties oproept sinds het mislukken van de Iederwijsscholen, lijkt het erop dat de bedenkers van Wittering.nl een nieuw onderwijssysteem hebben gevonden waar kinderen al het goede uit zichzelf halen en met plezier naartoe gaan.

In feite is Wittering.nl een verregaande uitwerking van het idee van differentiëring waarvoor op veel scholen gelukkig steeds meer aandacht is. Wat voor een buitenstaander nog een homogene groep lijkt, bestaat op aardig wat scholen in werkelijkheid vaak uit subgroepjes, gebaseerd op de individuele leerverschillen van kinderen en stoornissen als ADHD en dyslexie die invloed hebben op hun leerprestaties. Maar die individuele leerbehoeften en aangepaste lesprogramma’s worden op de meeste scholen nog steeds in dat keurslijf van het klassikale onderwijs gegoten.

Wittering-directeur Ton van Rijn zegt daarover: ‘Het klassikale systeem is aan het einde van zijn Latijn. (…) Voor een leerkracht met een groep van bijna dertig leerlingen, met onder meer ADHD’ers, nieuwetijdskinderen en autisten, is dat niet te behappen.’ En dus is het op de meeste scholen voor kinderen vooral een kwestie van aanpassen.

Misschien lijken gescheiden lessen op grond van sekse een aardig idee omdat het inspeelt op het moderne breindenken. In feite is het dus vooral een stap terug in de tijd. Omdat het uitgaat van klassikale lessen aan een homogene groep (een jongens- en meisjesgroep) voor wie één manier van onderwijs de beste is. Toch staat de minister welwillend tegenover gescheiden lessen voor jongens en meisjes. Haar woordvoerder in de Volkskrant: ‘Als kinderen daardoor beter presteren, is de minister een voorstander.’

Het is naar mijn idee echter vooral het politieke klimaat waardoor de minister liever vasthoudt aan de traditionele manier van onderwijzen, terwijl ze misschien beter in onderwijsvernieuwingen zoals die op Wittering.nl kan investeren. Zoals orthopedagoog en professor Luc Stevens in mijn reportage zegt: ‘Door het parlementaire onderzoek van de commissie Dijsselbloem naar veranderingen in het voortgezet onderwijs, is elke vorm van vernieuwing teruggezet. (…) Sindsdien is de sfeer in de Tweede Kamer grimmig (…) en moet het onderwijs ‘terug naar de basis’. Terwijl we weten dat het anders kan.’

Over de leerprestaties van mijn zonen maak ik mij natuurlijk niet zo veel zorgen als volgens de Besturenraad wellicht nodig is. Hun sekse is, zoals gezegd, slechts één van de factoren die het succes van hun schoolcarrière bepalen en is niet half zo bepalend als al die factoren samen. Mij baart het veel meer zorgen dat het Nederlandse onderwijssysteem op de meeste scholen nog steeds zo is vormgegeven als honderd jaar geleden. Waar niet het kind maar de methode en de leerkracht centraal staan. Terwijl de maatschappij er inmiddels heel anders uitziet en er ook voor kinderen een heleboel is veranderd.

Lees: Waarom hebben we deze school nooit eerder bedacht? (Slow Management, zomer 2011)

Misschien is het niet alleen de vraag, maar (vooral) ook de alcohol (gretig tot me genomen), waardoor ik geen ander antwoord heb dan een harde lach. Een derde? Weer de nodige lichamelijke kreukels (de details bespaar ik je) van een bevalling voor lief nemen? Me opnieuw overgeven aan de luierjaren (luier als in Pampers, niks geen geluier), waarin een kind zonder mij of zijn vader niks kan beginnen?

Waarom zou ik mezelf een derde aandoen? Mijn jongste staat op het punt naar de basisschool te gaan. Eindelijk lijk ik toe te komen aan die stapel ongelezen boeken. En aan de ambities die ik de afgelopen vijf jaar, sinds de geboorte van zoon nummer 1, heb geparkeerd.

En toch, tóch overkomt het ook mij, dat verlangen. Dat verlangen naar nog één keer met een dikke buik te paraderen. Maar vooral naar, meer is het niet, nóg een kind. Hoe grondig mijn hekel aan het moeten bijstellen van ambities (ik vind het de moeilijkste kant van het moederschap), ik kan aan nog maar één ding denken. Vooral als ik naar mijn jongens kijk. Dan denk ik alleen maar: doe mij er nog zo één. Nog zo’n leukerd.

Wel, niet, wel, niet: nu snap ik het, de worsteling, en ik kom er niet uit. Ik schrijf er een artikel over voor Ouders van Nu. Interview moeders, een psycholoog. En wat zelden gebeurt, gebeurt met dat artikel. De redactie en ik hebben een ander idee over de invulling ervan en ik krijg het stuk terug met het verzoek het te herschrijven. Als ik het een paar dagen laat liggen, begrijp ik het commentaar wel en wil aan de slag. Maar dan gaat niet meer.

Letters dansen op het scherm van mijn laptop. Ik verkeer in oorlog met voeding. Eten maakt me misselijk en niet eten maakt me nog veel beroerder. Een maand zeg ik alle deadlines af. Een maand hang ik in bed of op bank en word getrakteerd op een depressie. Een prenatale. Ja, ik ben zwanger. Ontzettend in verwachting. Van de derde.

Deze maand is de Ouders van Nu verschenen met daarin het artikel ‘Ja, ik wil een derde… toch?’, geschreven door collega Maartje Fleur. Zij worstelt met dezelfde vraag die mij begin dit jaar bezighield. Wel of geen derde? Maartje nam het verhaal van me over, omdat we inmiddels over de deadline heen waren en het blad anders met een gat kwam te zitten. Ze maakte er een lekker leesbaar en herkenbaar verhaal van. Dat niet mijn naam eronder kwam te staan, maar die van een ander, ik geef toe, was toch even slikken.

Maar hé, ik ben uit dat bed en van die bank gekomen, heb alle kwalen achter me gelaten en weer heel wat deadlines weggestreept. De mooiste staat gepland voor begin volgend jaar. Dan werp ik weer zo’n leukerd. Tot die tijd werk ik me door die stapel ongelezen boeken en parkeer niet één ambitieus plan. Nou ja, die ambitie heb ik dan.

Specialiseer!

Een specialisatie maakt alles mooi overzichtelijk. Zoals de titels waar het zin heeft artikelvoorstellen te doen (alleen bij die bladen en sites die dezelfde specialisatie hebben of die regelmatig aandacht besteden aan onderwerpen die jij covert). Of welke vakbladen en nieuwsbrieven je bij moet houden om op de hoogte te zijn van trends en ontwikkelingen. Maar ook welke collega’s interessant zijn om te volgen en hoe je jezelf profileert.

Ook het bedenken van goede verhaalideeën kost ineens minder moeite. Doordat je je beperkt tot jouw aandachtsgebied (in mijn geval opvoeding, ouderschap en onderwijs), weet je al snel wat er speelt en bij wie je terechtkunt voor een goed verhaal.

Nu ik erover nadenk, bij deze tip (specialiseer jezelf) horen er eigenlijk nog 4. En vooruit, die krijg je erbij.

Volgende stap: Trek je plan

Zodra je weet wat je specialisatie is: maak een plan voor de korte en lange termijn. Wat ga je nu doen? Waar wil je over pak ‘m beet 5 jaar zijn? Maak een overzicht van de media waarvoor je wilt gaan werken. Wie benader je eerst en wat is haalbaar voor later? Wil je de meningen van anderen optekenen of heb je de ambitie om zelf opiniemaker te worden? Wat moet je doen om dat te bereiken?

Maar heb wel een beetje geduld, hè? Succes komt gedoseerd. Onlangs kon ik aan de slag voor een uitgever aan wie ik mijn diensten al twee jaar in minstens tien mails en telefoontjes had aangeboden. Ook is er een blad waar ik nog steeds niet ‘binnen’ ben, ondanks die briljante artikelideeën die ik ze de laatste drie jaar heb voorgesteld. Maakt niet uit. De sport om daar toch een keer een verhaal gepubliceerd te krijgen houdt me in vorm.

Een plan trekken betekent trouwens ook dat je moet nadenken over je tarief. Wat is een goed tarief voor jou? Moet je met je verhalen (de helft van) de hypotheek ophoesten of begin je, zoals ik vijf jaar geleden, je praktijk vanuit een deeltijdbaan, waardoor je het je kunt veroorloven om voor 16 cent per woord te schrijven en op die manier een portfolio op te bouwen? Ja, dat heb ik ook gedaan. Ondenkbaar nu, want die deeltijdbaan is er allang niet meer, die hypotheek nog wel.

O, en staar je niet blind op die woordprijs, hè? Als specialist kun je efficiënt werken. Je weet je weg te vinden, hoeft echt geen congres bij te wonen om een goed artikel te schrijven, hebt je interviewkandidaten zo bij elkaar; een goed artikel schrijven kost je steeds minder tijd. Reken de artikelprijs dan eens om naar een uurprijs, een tip die ik kreeg van collega Fréderike Geerdink. Goed hè? Precies wat je waard bent!

En natuurlijk: Ken de bladen

Specialiseren helpt je bij het bedenken van goede verhaalideeën. Maar die ideeën moeten wel passen binnen het blad waar je het aanbiedt. Er zijn tig opvoedbladen, maar er is er geen een hetzelfde. Look & feel en doelgroep zijn altijd net even anders. Lees ze (wat voor soort verhalen staan er in, wat is de tone of voice) en bedenk hoe jouw verhaal daarin past, welke draai je eraan kunt geven zodat het een typisch verhaal is voor juist dat blad. En ook daarvoor geldt: als specialist ken je ’jouw’ bladen binnen een mum van tijd en bedenk je de juiste invalshoek met steeds meer gemak.

O, en ga er vanuit dat je artikelidee binnenkomt met 1000 andere geniale voorstellen. Stel jezelf dus de vraag hoe je kunt opvallen. Bel je eerst een keer om te vertellen dat wat jij als specialist doet perfect bij het blad past en dat je wilt weten hoe je jouw idee het beste onder de aandacht kunt brengen? Hou je je mail lekker kort en bondig? Bel je je idee nog een keer na?

Kwestie van pr: Laat zien dat jij de specialist bent

Op je website, Twitter, LinkedIn, netwerkborrels en waar dan ook: presenteer jezelf als dé specialist op jouw aandachtsgebied. Da’s geen arrogantie, dat is pr. Hoe duidelijker je daarin bent, hoe eerder een handig netwerk om je heen ontstaat. Zo word ik op Twitter gevolgd door bijvoorbeeld pedagogen, leerkrachten, maar ook door heel veel jonge ouders. Ik heb er een perfecte vraagbaak aan, een bestandje interviewkandidaten en mensen die mij van nuttige informatie voorzien (tipgevers!). Laten zien dat je specialist bent doe je op Twitter onder meer door links te delen naar interessante onderzoeken, maar ook naar eigen, recent werk dat je op je website plaatst of dat elders te lezen is.

O, en laat anderen vooral bevestigen dat je specialist bent. Vraag opdrachtgevers een aanbeveling over je te schrijven op LinkedIn. Ook geen arrogantie, ook pr.

Tenslotte: Doe je eigen ding

‘Ja, opvoeding, dat lijkt me ook wel wat.’ En: ‘Zo’n dubbelportret schrijven, dat is eigenlijk ook wel wat voor mij.’ Collega’s laten het zich wel eens ontvallen, vragen contactgegevens van de redacties waarvoor ik schrijf en bouwen een soortgelijk portfolio. Maar geloof me, het geheim zit ‘m niet in míjn specialisatie, maar in het hebben van een specialisatie an sich. En dan natuurlijk eentje die bij je past. Dus zet nu niet meteen in je twitterbio dat jouw focus ook op ouderschap en opvoeding ligt, maar ga eens bij jezelf na. Op welk gebied ben jij deskundig, schieten jou de verhaalideeën spontaan te binnen en wil jij álles weten? Mode? Scheepvaart? De geestelijke gezondheidszorg? Dan weet je nu wat je te doen staat.

Zet ‘m op!

- Bonusvader

De bonusvader is het ongevraagde cadeau dat een moeder haar kind geeft zodra ze een nieuwe partner heeft: de stiefvader. De bonusmoeder bestaat dus ook. Overigens is het stiefouderschap de ultieme bron van labeltjes, beschrijft ook stiefmoeder en collega Olga Leever in een column. Halfmama, meemoeder, hex, biomoeder: het stiefouderschap heeft een geheel eigen vocabulaire.

- Curlingouder

Een ander woord voor hyperouders: overbeschermers, betuttelaars, ouders die er – koste wat kost – bij hun kinderen uit willen halen wat erin zit. Ouders die het liefst met een bezem voor hun kinderen uit lopen om elk kiezeltje voor hun voeten weg te vegen. Ook wel helikopterouders genoemd.

- IJskastmoeder

IJskastmoeder is een geuzennaam voor moeders van kinderen met autisme. Onderzoekers in de jaren ’60 zagen in het koele omgangsgedrag van vooral de moeders van die kinderen een verklaring voor autisme. Logisch dat met zulke ijskastmoeders het kind zich terugtrok in zijn eigen wereld. Inmiddels weten we beter. ‘Kinderen met autisme beleven de wereld als woest, onstuimig en onvoorspelbaar en vragen van ouders om hun rots in de branding te zijn,’ zegt ijskastmoeder Janneke van Bockel. ‘Dáárom zijn ze zo koel Of misschien is cool een beter woord.’

- Lastminutemama 

- De vrouw die haar eerste kind krijgt rond haar veertigste, nog net in haar vruchtbare periode. Ook wel uitstelmoeder genoemd. Dat uitstellen kan uiteenlopende oorzaken hebben: ontbreken van een geschikte partner, gevoel van ‘nog niet klaar voor moederschap’, druk  met werk, opzien tegen combinatie moederschap - werk, vruchtbaarheidsproblemen, etc. Voor het eerst zo genoemd door Brigitte Bloem in haar boek Lastminutemama’s.

- Opnieuwouder

Ouders die weer een kind krijgen zijn opnieuwouders. Deze maand verschijnt voor die vaders en moeders zelfs een ‘onmisbaar naslagwerk’. Want: ‘een volgende zwangerschap is anders dan de eerste’, aldus de uitgever.

- Ploetermoeder NIEUW!

Term komt oorspronkelijk van chicklitauteur Fiona Neill die er hoofdpersoon Lucy Sweeny uit haar Het geheime leven van een ploetermoeder mee omschreef. Ploetermoeder wordt inmiddels niet alleen voor chaotische thuisblijfmoeders als Sweeny gebruikt, maar soms ook voor (rommelige) moeders die worstelen met de combinatie van werk en gezin. Engelse vertaling: slummy mummy.

- Tijgermoeder

De tijgermoeder voedt op volgens de Chinese traditie, zoals de Chinees-Amerikaanse hoogleraar Amy Chua in haar boek Strijdlied van de tijgermoeder beschrijft. Perfecte schoolcijfers vindt ze veel belangrijker dan het streven naar geluk. Tijgermoeders knuffelen niet, maar drillen.

Helemaal volgens de letter van mijn eigen werk voedde ik mijn kroost natuurlijk niet op. Gezond verstand bood in veel gevallen veel meer soelaas. Bovendien spraken opvoeddeskundigen (wat zijn er daar een hoop van!) elkaar regelmatig tegen. Lees Ouders zijn strafstoeltje beu maar eens.

Tot een dergelijke conclusie kwam ook de Leidse hoogleraar pedagogiek René van der Veer. Hij bestudeerde opvoedingsadviezen door de eeuwen heen en schreef er een boek over. Volgens hem geven deskundigen niet alleen tegenstrijdige adviezen. Ook schrijven ze te vaak dwingend één methode voor.

Vooral de tijdgeest en zeden bepalen wat men het beste voor een kind vindt. Wetenschappelijk onderzoek heeft daar nauwelijks invloed op. Borstvoeding bevordelijk voor de moederliefde? Dwaas en niet op feiten gestoeld, aldus Van der Veer.

In het interview dat ik met hem had voor de GPD-bladen zegt hij: “Men vergeet dat er met de liefde van ouders die geen borstvoeding geven niks mis is. En wat betreft de gezondheidsvoordelen: die zijn zo gering dat borstvoeding geen halszaak is.”

En zo schreef ik mezelf in een identiteitscrisis. Als je veel opvoedadviezen als dwaas kunt afdoen en de wetenschap ook geen garanties geeft, wie ben ik dan als boodschapper van al die raadgevingen?

Opdoeken van de tent is nog net niet aan de orde. Wel beraad ik me ernstig op een heel ander specialisme. Voor advies hou ik me aanbevolen. Liefst zo dwaas mogelijk.