« Kantoor 2.0 (slot) | Home | Over de jeugd van nu (1): drie zorgen »
Van kleuteren word je groot
door Mandy | 2 december 2009
De ontwikkeling van mijn peuter gaat met horten en stoten. Een paar weken lang doet hij dierengeluiden na. Mekkert als hij een geit ziet, miauwt als de katten dat doen. Daarna is hij alle geluiden finaal vergeten. Tot hij na een paar maanden spontaan weer blaft.
Bijna een jaar later gaat hij tellen. Als hij mandarijnenpartjes op zijn bord heeft of ballen in zijn bad. Hij telt, zonder dat ik hem daarvoor in zijn nek hoef te hijgen. En een paar weken later heeft hij er genoeg van. Het lijkt wel alsof hij het ook echt niet meer kan.
Het is typerend voor de ontwikkeling van peuters en kleuters. Die gaat volgens een weerbarstige lijn. Omhoog en omlaag. Van ontwikkelingssprong, -voorsprong naar misschien wel -achterstand en weer terug. Dat alles tussen aanhalingstekens.
Pas vanaf ongeveer zeven jaar kunnen kinderen gaan leren. Dat legt hoogleraar taal- en spraakstoornissen Sieneke Goorhuis-Brouwer uit in een artikel in De wereld van het jonge kind. Tot het zevende jaar is het onzinnig om kinderen leerdoelen te stellen. Een didactische benadering van kinderen kan zelfs een averechts effect hebben.
Spelend leren, dáár wordt een kind groot van. Zeggen ook de kleuterjuffen van de oude stempel. In een enquête van de onderwijsvakbond AOB zeggen ze dat het kleuteronderwijs verzakelijkt. Kleuters moeten tegenwoordig al wél aan normen voldoen. ‘Nu moeten de kleuters al vijftien letters kennen: de letters van hun naam en een paar andere erbij’, vertelt een juf. Laat kleuters weer kleuteren, is hun pleidooi.
Waarom willen we van kleuters (en peuters!) leerlingen maken? Waarom krijgen ze cito-toetsen en bij een onvoldoende score een handelingsplan? Is het omdat ouders tekortschieten, te weinig voorlezen, geen versjes meer opzeggen? Je zou het denken als je Liesbeth Verheggen van de AOB op radio 1 hoort. Het onderwijs aan aankomende kleuterleerkrachten moet beter, omdat wat je verwacht dat thuis wordt gedaan niet meer gebeurt.
Interessanter is wat Sieneke Goorhuis-Brouwer zegt. Dat we taalstimuleringsprogramma’s op peuters en kleuters loslaten omdat we het verkeerd vinden dat er kinderen zijn die pas op school Nederlands leren spreken. Terwijl het spreken van een andere taal niets zegt over de ontwikkeling. Ook willen we tegenvallende resultaten in groep 8 voorkomen door kinderen al zo vroeg mogelijk te laten leren. Terwijl het te vroeg beginnen met leren juist schadelijk kan zijn.
Je zou er heel hard van gaan loeien. Want wie gaat straks díe achterstanden wegwerken? Boeoeoeoe.
Rubriek: Onderwijs, Ontwikkeling | 3 Reacties »
4 december 2009 om 00:24
MIjn dochter was ruim drie en wilde heel graag naar school. De peuterspeelzaal was ze erg op uitgekeken en dagelijks vroeg ze wanneer ze nu eindelijk naar de “echte” school mocht. Na de zmervakantie was het eindelijk zo ver. Ze mocht beginnen…met opstarten. tien keer een ochtendje. Waar andere moeders hun kind huilend achterlaten, moest ik haar huilend ophalen: waarom mogen de andere kindjes ‘s middags terugkomen, mama, en ik niet?
OOk toen ze eenmaal vier was en wel “echt” naar school mocht was het advies van de juf om het voorlopig maar bij de ochtenden te laten, het is immers zo moeilijk voor een kind om te starten met de basisschool…..
Dochter pikte dat niet. die wilde gewoon de hele dag. Maar nog voor de kerst (ze was eind november 4 geworden) begonnen de huilbuien en de frustratie…wanneer leerde ze nu eindelijk eens lezen en schrijven? dat was waarom ze naar school wilde…maar nee, geen sprake van.
thuis bleef ze maar vragen om letters, maar toch geindoctrineerd door de kleuterjuffenlobby (en zelf opgeleid als basisschoolleerkracht) meende ik daar geen goed aan te doen. Ik wilde haar geen verveling bezorgen door haar alvast dingen te leren die ze op school ook wel zou krijgen.
Voor ze vijf was had ze zichzelf leren lezen.
In het tweede kleuterjaar zijn we het gesprek aangegaan met de school over de overgang naar groep 3. Maar de kleuterjuf van oude stempel vond dat daar geen sprake van kon zijn: ze was van november, dus er moest nog een jaar gekleuterd worden.
Thuis konden wij haar leerdrang niet meer inperken. Op school zat ze haar dagen uit, ongeduldig wachtend tot ze eindelijk in groep 3 iets zou gaan leren. (haar eigen woorden)
Groep drie, op bijna 7 jarige leeftijd bleek een grote desillusie….alles wat ze moest leren kon ze al. en waar stilzitten en nieuuwe dingen leren voor een kind van bijna 7 al pittig is, is stilzitten en niets doen dat nog meer.
Na een overstap naar een andere school, en evenzovele frustraties in volgende klassen, zit ze nu in een brugklas waar ze iendelijk wordt aangesproken op haar zelfstandigheid en kennis. Eindelijk uitdaging!
Je zult mij niet horen pleiten voor de terugkeer van de kleuterjuf(en zeker niet zoals de klos, op MBOniveau), of voor “kunnen kleuteren”. leerkrachten in alle groepen moeten eindelijk eens leren echt te kijken naar de behoefte van het kind. Voor de een zal dit kleuteren tot 7 jaar zijn, anderen kunnen echt eerder toe zijn aan cognitieve stof. Het eerste wat je daar voor moet doen is alle klassen verkleinen tot maximaal 20 kinderen, en de vaardigheden van leerkrachten verbeteren om de ontwikkeling te signaleren bij hun leerlingen. dat mag met cito’s of signaleringslijsten, het mag van mij ook anders. Maar als we het onderwijs willen verbeteren voor individuele kinderen, zullen we moeten beginnen met het in beeld krijgen van die kinderen en de interventies die we toepassen in het onderwijs aanpassen bij het kind.
4 december 2009 om 10:03
Ik vind het moeilijke discussie. Op een blauwe maandag heb ik een deeltijd opleiding Pedagogiek gevolgd, met allemaal oudere studenten. Zwart-wit gezegd was de stelling van deze studenten UNANIEM:
Een moeder hoort thuis bij haar kleine kinderen, baby’s-peuters-kleuters hebben een vaste verzorging nodig en eigenlijk is de crèche niet goed voor een kind.
Behoorlijk schrikken, eigenlijk. Een hele groep pedagogiekstudenten die crèches als ‘slecht’zagen.
Mijn stelling is bij deze:
de maatschappij verandert, en vraagt andere dingen van de burgers. Beleidsmedewerkers springen hier op in. Kleuterjuffen met jarenlange beroepservaring niet.
En de kleuters van nu hebben een jeugd die héél anders is dan bijvoorbeeld de mijne, er zijn zóveel uitgangspunten veranderd (alleen spelen op straat, tv-tijd, vervoer, voeding, informatie naar de ouders).
Daarom denk ik dat het toetsen van de parameters, zoals het aantal letters dat ze kennen, die de beleidsmedewerkers voorstellen, best mag. Wellicht blijkt dan uit onderzoek over ene paar jaar dat deze parameters weinig voorspellend vermogen hebben over het uiteindelijke intelligentieniveau en beroep van de volwassen geworden kleuter. En de kleuterjuffen van de volgende generatie gaan zich vanzelf ook weer bezorgd maken…
6 december 2009 om 00:15
@alian: Mijn stukje is niet bedoeld als een pleidooi voor lang(er) kleuteren, laat staan als een pleidooi voor terugkeer van de Klos. Wel als een kanttekening bij de tendens om er bij kinderen uit te willen ‘rammen’ wat erin zit, bv door ze al vanaf de peuterleeftijd aan taalstimuleringsprogramma’s te onderwerpen. Die tendens lijkt voorbij te gaan aan de spontane manier van leren tijdens spel: het peuteren en kleuteren.
En net zo min als een kleuter in een didactisch programma geperst moet worden, moet een kleuter die al kan en wil schrijven tot (lang)er kleuteren gedwongen worden. Meer oog voor de individuele ontwikkeling van kinderen, inderdaad. Maar de voorwaarden daarvoor moeten dan nog wel, zoals je zegt, geschapen worden. Als die er zijn, maakt het niet uit wat voor dienstjaren een juf heeft.